Сауран ауданындағы мектептерде Білім күніне орай «Біртұтас сынып сағаты» өтіп, оқушыларға Конституцияның маңызы, заң мен тәртіп, тазалық, оқу мәдениеті және цифрлық әдеп туралы түсінік берілді.
1 қыркүйек – оқушылар үшін жаңа оқу жылының басталуы ғана емес, білім мен тәрбиеге қатысты маңызды құндылықтарды тағы бір мәрте саралайтын күн.
Сауран ауданындағы мектептердің білім алушылары жаңа оқу жылын «Біртұтас сынып сағаты» аясындағы тәрбие сағаттарымен бастады. Сынып сағаттарының негізгі тақырыбы – «Қазақстан Республикасының Конституциясы – адал азамат, зерделі ұлт және жауапты қоғам қалыптастырудың негізі». Тақырыптың таңдалуы да қазіргі қоғам үшін маңызды мәселелермен тікелей байланысты. Себебі, мектеп қабырғасында оқушыға тек пәндік білім беру жеткіліксіз. Білімді ұрпақпен қатар заңды құрметтейтін, өз ісіне жауап бере алатын, қоғамдық ортада өзін дұрыс ұстайтын, елінің болашағына бейжай қарамайтын азамат тәрбиелеу де маңызды.
Конституцияны білу – азаматтық жауапкершіліктен басталады. Біртұтас сынып сағаты барысында оқушылар Қазақстан Республикасының Конституциясы туралы түсініктерін кеңейтіп, негізгі заңның қоғам өміріндегі рөліне назар аударды.
Конституция – мемлекеттің құқықтық негізін айқындайтын басты құжат. Онда азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, міндеттері мен мемлекеттің негізгі қағидаттары бекітілген. Заңды құрметтеу ұғымын балаға ерте жастан түсіндірудің маңызы осында. Құқық пен міндеттің арақатынасын білетін оқушы өз әрекетінің салдарын түсінуге, өзгелердің құқығын құрметтеуге және қоғамдық тәртіпті сақтауға үйренеді. Бұл – мектептегі азаматтық тәрбиенің маңызды бөлігі.
«Адал азамат» – тәрбие жұмысының негізгі бағыты болып табылады. Сынып сағатында «Адал азамат» құндылығына ерекше назар аударылды. Адалдық – адамның күнделікті іс-әрекетінен көрінетін қасиет. Өзгенің еңбегін бағалау, өтірік айтпау, жауапкершіліктен қашпау, тапсырманы өз бетінше орындау, қоғамдық мүлікке ұқыпты қарау сияқты қарапайым әрекеттердің өзі бала бойындағы азаматтық жауапкершіліктің қалыптасуына ықпал етеді. Мектеп – осы құндылықтар қалыптасатын маңызды әлеуметтік орта. Оқушының бойына адалдықты сіңіру тек арнайы тәрбие сағатымен шектелмеуі тиіс. Ол күнделікті мектеп өмірінде, ұстаз бен оқушы арасындағы қарым-қатынаста, сыныптағы ортақ тәртіпте және әрбір баланың өз ісіне деген көзқарасында көрініс табуы қажет.
«Заң және тәртіп» қағидаты – қауіпсіз қоғамның негізі. Сынып сағаттарында «Заң және тәртіп» қағидаты да талқыланды. Қоғамда тәртіп болуы үшін әр азамат заң талаптарын сақтауы қажет. Бұл ұғымды жас ұрпаққа түсіндіру әсіресе маңызды. Оқушыларға қоғамдық орында өзін ұстау, мектеп ережесін сақтау, өзге адамдардың құқығына құрметпен қарау, жанжалдың алдын алу және жауапкершілік мәселелері түсіндірілді. Заң мен тәртіпті құрметтеу – қорқыныштан емес, азаматтық сана мен ішкі жауапкершіліктен қалыптасуы тиіс. Сондықтан, мұндай тақырыптардың мектеп қабырғасында талқылануы балалардың құқықтық сауатын арттыруға мүмкіндік береді.
Білім күні аясындағы тәрбие сағаттарында «Таза Қазақстан» идеясына да назар аударылды. «Таза Қазақстан»: тазалық – ортақ жауапкершілік. Тазалықты тек қоршаған ортаны жинаумен шектеуге болмайды. Бұл – адамның өзінің тұрған ортасына, қоғамдық кеңістікке және табиғатқа деген жауапкершілігін білдіретін ұғым. Мектеп ауласын таза ұстау, қоқысты белгіленген орынға тастау, мектеп жиһазы мен құрал-жабдықтарына ұқыпты қарау – баланың қоғамдық мәдениетінің көрсеткіші. Қоғамдық мүлікке ұқыпты қарау да осы тәрбие жұмысының маңызды бөлігі. Мектептегі парта, орындық, кітап, компьютер, спорттық құрал-жабдықтар – барлығы ортақ игілік. Оларды сақтау оқушының жеке мәдениетімен қатар қоғамдық жауапкершілігін де көрсетеді.
Біртұтас сынып сағатында оқу мәдениеті мәселесіне де көңіл бөлінді. Оқу мәдениеті: білімге апаратын негізгі жол. Қазіргі цифрлық дәуірде ақпаратқа қол жеткізу жеңілдегенімен, кітап оқудың маңызы төмендеген жоқ. Керісінше, ақпарат көлемі артқан сайын оны саралай алатын, сыни тұрғыдан ойлайтын және өз ойын сауатты жеткізетін ұрпақ тәрбиелеудің қажеттілігі артып келеді. Кітап оқу баланың сөздік қорын молайтып, дүниетанымын кеңейтеді. Көркем шығарма оқыған бала кейіпкерлердің әрекетін саралау арқылы адамгершілік, адалдық, жауапкершілік сияқты құндылықтарды түсінеді. Сондықтан, мектептегі оқу мәдениетін қалыптастыру – білім беру сапасымен қатар жүретін маңызды бағыт. Оқушының кітаппен тұрақты қарым-қатынасын қалыптастыру оның болашақтағы білім алуына да оң әсер етеді.
Сондай-ақ, сынып сағаттарында «Толық адам» тұжырымдамасына қатысты мәселелер де қозғалды. Бұл ұғымды жас ұрпақтың бойында білім мен тәрбиені, еңбекқорлық пен адамгершілікті, жауапкершілік пен ізденісті қатар қалыптастыру тұрғысынан қарастыруға болады. Мектептің міндеті – тек жақсы оқитын баланы емес, қоғамға бейімделе алатын, өз ойын жеткізе білетін, өзгелерді сыйлайтын және өз әрекетіне жауап бере алатын тұлғаны тәрбиелеу. Осы тұрғыдан алғанда, білім мен тәрбие бір-бірінен ажырамауы тиіс.
Қазіргі оқушының өмірі цифрлық кеңістікпен тығыз байланысты. Цифрлық әдеп – қазіргі оқушының жаңа мәдениеті. Сондықтан, сынып сағаттарында цифрлық әдеп мәселесінің қозғалуын уақыт талабынан туындаған қажеттілік деуге болады. Әлеуметтік желілерде өзгені құрметтеу, жалған ақпаратты таратпау, адамның жеке мәліметтеріне қол сұқпау, кибербуллингке жол бермеу, интернеттегі жазбаның да жауапкершілігі бар екенін түсіну – қазіргі заман оқушысы білуге тиіс мәселелер. Цифрлық сауаттылық тек технологияны пайдалана білумен шектелмейді. Оны қауіпсіз әрі жауапты қолдану мәдениеті де маңызды.
Сынып сағаттары барысында оқушылар ашық диалогқа қатысып, өмірлік жағдайларды талдады. Топтық жұмыстар мен шығармашылық тапсырмалар арқылы өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік алды. Мұндай тәсілдің ерекшелігі – оқушыға дайын ақпаратты ғана ұсынбай, оны өздігінен ойлануға және нақты жағдайларға байланысты шешім қабылдауға бағыттау. Өйткені, жауапкершілік туралы айтудың өзі жеткіліксіз. Бала оны күнделікті өмірдегі нақты әрекеттер арқылы түсінуі қажет.
Білім беру саласындағы ақпараттық сүйемелдеудің тағы бір маңызды бағыты – мемлекеттік тілдегі сапалы ақпараттың қолжетімділігін арттыру. Мектеп өмірі, білім беру реформалары, балалардың құқықтары, педагог мәртебесі, кітап оқу мәдениеті және мемлекеттік бағдарламалар туралы ақпараттың қазақ тілінде түсінікті әрі сапалы берілуі ата-ана мен оқушының білім саласындағы өзгерістерден хабардар болуына мүмкіндік береді.
Мемлекеттік тіл – тек оқу пәні емес, қоғамдық ақпаратты қабылдау мен азаматтық коммуникацияның маңызды құралы. Сондықтан, білім беру саласындағы мемлекеттік бастамаларды қазақ тілінде жүйелі әрі түсінікті түсіндірудің маңызы зор.
Жаңа оқу жылының алғашқы күніндегі тәрбие сағаттарының мазмұны бір ғана тақырыппен шектелмейді. Адал азамат қалыптастыру, заң мен тәртіпті құрметтеу, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау, кітап оқу, мемлекеттік тілді меңгеру, цифрлық кеңістікте әдеп сақтау және өзгенің құқығын сыйлау – барлығы бір мақсатқа бағытталған. Ол мақсат – білімді ғана емес, саналы әрі жауапты азамат тәрбиелеу.
Сауран ауданындағы мектептерде өткен «Біртұтас сынып сағаты» да осы міндеттерді оқушыларға түсіндіруге бағытталды. Жаңа оқу жылының басталуы – жаңа сабақтардың ғана емес, жаңа жауапкершіліктің де бастауы. Ал мектептен басталған тәртіп, білімге деген құштарлық, кітапқа деген қызығушылық, мемлекеттік тілге құрмет және адалдық қағидаты ертеңгі қоғамның мәдениеті мен сапасын айқындайтын маңызды факторлардың бірі болмақ.
Білімді ұрпақ қалыптастыру – мектептің ғана емес, ата-ана мен қоғамның ортақ міндеті. Ал, жауапты азамат тәрбиелеу – елдің болашағына жасалған ең маңызды инвестиция.
